Yasya nāhaṁ-kṛto bhāvo buddhir yasya na lipyate / यस्य नाहंकृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते

प्रतिदिनं एकं संस्कृत-विचारं तथा लघु-व्याकरण-पाठं दास्यामि। अद्यतनः संस्कृत-विचारः तथा व्याकरण-पाठः एते द्रष्टव्यौ—

---

अद्यतनः संस्कृत-विचारः

श्रीमद्भागवतम् (१०.२२.३५)

यस्य नाहंकृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते।
हत्वाऽपि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते॥

Transliteration:
Yasya nāhaṁ-kṛto bhāvo buddhir yasya na lipyate |
Hatvā’pi sa imān lokān na hanti na nibadhyate ||

अर्थः:
"यः पुरुषः अहंकार-रहितः अस्ति, यस्य बुद्धिः कर्मफलेषु न लिप्यते, सः यद्यपि कस्यचित् हिंसां करोति, तथापि सः न हन्ति न च बध्यते।"

तात्पर्यम्:
कर्मस्य मूलं भावना अस्ति। यदि कोऽपि स्वार्थं विना कर्म करोति, तर्हि सः कर्मबन्धनात् मुक्तः भवति। निष्कामकर्म योगस्य महत्त्वं अस्मिन् श्लोके स्पष्टं प्रदर्श्यते।

---

अद्यतनः लघु-व्याकरण-पाठः

संस्कृत-सन्धिः – स्वर-सन्धिः (Vowel Sandhi)

संस्कृते सन्धिः अति महत्वपूर्णः विषयः। स्वर-सन्धिः तब भवति, जब द्वौ स्वरौ (vowels) मिलितौ भवतः।

उदाहरणानि:

1. राम + ईश्वरः = रामेश्वरः (गुण-सन्धिः)

2. गुरु + उद्धारः = गुरूद्धारः (दीर्घ-सन्धिः)

3. सत्यम् + एव = सत्यमेव (यण्-सन्धिः)

अद्य अभ्यासाय किम्?
नीचैः लिखितानि पदानि सन्धिं योजयित्वा लिखन्तु—

1. धर्म + अर्थः = ?

2. भू + इन्द्रः = ?

3. शिव + आलयः = ?

उत्तराणि श्वः दास्यामि!

---

किं भवता एषः क्रमः रोचते? यदि ह्यस्ति, प्रतिदिनं एवम् एव पठयिष्यामि। 🙏